काठमाडौं । नेपालीहरूको महान् चाड दशैं संघारमै आइपुगे पनि राजधानीको प्रमुख तथा महँगो व्यापारिक केन्द्र दरबारमार्गमा भने चाडपर्वको व्यापारिक रौनक अझै देखिन सकेको छैन। ब्रान्डेड कपडा, जुत्ता, झोला तथा अन्य सामग्रीका सोरुमहरूले आकर्षक छुट र विशेष चाडपर्व योजना (फेस्टिभ अफर) सार्वजनिक गरे पनि पसलहरूमा ग्राहकको उपस्थिति निकै पातलो छ।

चाडपर्वका बेला नयाँ लुगाफाटो र जुत्ता किन्ने परम्परागत बानीलाई लक्षित गर्दै दरबारमार्गका व्यवसायीहरूले करोडौं रुपैयाँ लगानी गरेर नयाँ स्टक भित्र्याएका छन्। तर, पसल अगाडि झुण्ड्याइएका 'सेल', '५० प्रतिशतसम्म छुट' र 'बाई वान गेट वान' जस्ता आकर्षक ब्यानरले समेत ग्राहकलाई बजारसम्म तान्न सकिरहेको छैन।

ग्राहक हेर्न आउने, किन्न नमान्ने

विगतका वर्षहरूमा घटस्थापना अगावै किनमेल गर्नेहरूको ठूलो भीड लाग्ने दरबारमार्गमा यतिबेला ग्राहकहरू हेर्न र मूल्य बुझ्न मात्र आउने गरेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

पसलमा आउने ग्राहकको संख्या र वास्तविक बिक्रीबीच ठूलो खाडल देखिएको छ। एक स्थानीय कपडा व्यापारीका अनुसार, दिनभरमा दर्जनौं ग्राहक पसलभित्र पसे पनि वास्तविक रूपमा बिल काट्ने ग्राहकको संख्या भने निकै न्यून छ। ब्रान्डेड सामग्रीको मूल्य सामान्य बजारको भन्दा उच्च हुने भएकाले छुट दिँदा पनि सामान्य उपभोक्ताको पहुँचबाहिरै रहनु अर्को समस्या बनेको छ।

महँगी र कमजोर क्रयशक्ति मुख्य कारण

बजारमा अपेक्षित व्यापार नहुनुमा पछिल्लो समय बढेको महँगी र उपभोक्ताको कमजोर क्रयशक्तिलाई मुख्य कारण मानिएको छ। दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यवृद्धिले गर्दा सर्वसाधारणको खर्च गर्ने क्षमता खुम्चिएको छ।

चाडपर्वमा पनि उपभोक्ताहरूले विलासिता र महँगा ब्रान्डेड वस्तुभन्दा खाद्यान्न र अत्यावश्यक घरायसी सामानलाई मात्र प्राथमिकता दिन थालेका छन्। बजारमा पैसाको तरलता अभाव, आर्थिक शिथिलता र भविष्यको अनिश्चितताका कारण मानिसहरू चाडपर्वमा समेत खुलेर खर्च गर्न हिचकिचाइरहेका छन्।

अनलाइन सपिङको कडा प्रतिस्पर्धा

दरबारमार्ग जस्ता परम्परागत भौतिक बजारलाई पछिल्ला वर्षहरूमा तीव्र गतिमा फैलिएको डिजिटल व्यापार (ई-कमर्स) ले पनि कडा चुनौती दिएको छ।

घरमै बसेर विभिन्न ब्रान्ड, सामानको गुणस्तर र मूल्य तुलना गर्न सकिने, अनि सिधै घरमै डेलिभरी पाइने सुविधाले गर्दा नयाँ पुस्ताका ग्राहक भौतिक बजारसम्म पुग्न छाडेका छन्। सामाजिक सञ्जाल र ई-कमर्स प्लेटफर्महरूमा उपलब्ध सस्तो विकल्प र अफरहरूले गर्दा पनि दरबारमार्गका महँगा सोरुमहरूमा ग्राहकको आकर्षण घटेको व्यवसायीहरूको विश्लेषण छ।

सञ्चालन खर्च धान्नै चुनौती

दरबारमार्गमा सामानको मौज्दात (इन्भेन्टरी) व्यवस्थापन, महँगो पसल भाडा र कर्मचारीको खर्च निकै उच्च हुन्छ। दशैंको व्यापारबाट वर्षभरिको खर्च उठाउने र नाफा कमाउने आशामा व्यवसायीहरूले ठूलो लगानी गरेका हुन्छन्।

तर, यतिबेला छुट दिएर सामान बेच्दासमेत न्यूनतम सञ्चालन खर्च धान्न कठिन भइरहेको व्यवसायीहरूको गुनासो छ। बैंकको ब्याज, उच्च भाडा र बिक्री नभएको स्टकको भारले व्यापारीहरूलाई थप तनावमा पारेको छ।

अन्तिम दिनहरूमा व्यापार बढ्ने झिनो आशा

दशैंको मुख्य किनमेलको समय (फूलपातीदेखि नवमीसम्म) अझै केही दिन बाँकी रहेकाले आउँदा दिनहरूमा ग्राहकको चहलपहल बढ्न सक्ने झिनो आशा व्यवसायीहरूमा छ। कर्मचारीहरूले दशैं पेश्की (बोनस) पाउने र उपत्यका छाड्नुअघि किनमेल गर्ने समय नजिकिँदै गर्दा बजार चलायमान हुने अपेक्षा उनीहरूको छ। यद्यपि, समग्र आर्थिक सुस्तता र बजारको वर्तमान प्रवृत्ति हेर्दा यस वर्षको दशैं व्यापार औसतभन्दा माथि उठ्न नसक्ने त्रास भने कायमै छ।